Świema Marcin h. Korab (zm. między 1463 a 1464), kanonik i kustosz włocławski, kanonik kaliski.
Był synem rycerza pasowanego Świemy (zm. ok. 1442), należącego do średniozamożnej szlachty, właściciela wsi Sieroszewice i części wsi Klimiątki w Kaliskiem oraz parafialnej wsi Rososzyca (koło Kalisza). Jego braćmi byli Świema (Młodszy, zm. 1442 na Węgrzech), Filip i Mikołaj zw. Portugałem (zm. 1452), kaszt. kruszwicki; wszyscy bracia byli określani patronimikiem Świemicz lub przydomkiem Świema. Ich krewnym był podkanclerzy kor. i późniejszy prymas Władysław Oporowski (zob.).
Ś. pisał się z Rososzycy. W semestrze zimowym r. 1429/30 zapisał się na Uniw. Krak., uiszczając całe wpisowe. W czasie studiów zaczął zabiegać o beneficja i 18 X 1430 złożył suplikę do papieża Marcina V o kanonię łęczycką (szacowaną na 10 grzywien srebra rocznego dochodu), wakującą po magistrze Wawrzyńcu z Borzewiska. Ś. prosił papieża, aby polecił dziekanowi krakowskiemu W. Oporowskiemu przyjąć rezygnację Mikołaja, syna Hinczy, który miał ekspektatywę na ową kanonię, na co uzyskał zgodę. Obligację annatową za kanonię w imieniu Ś-y złożył 14 XII t.r. Klemens z Myślenic. Wiosną 1433 został Ś. ponownie wpisany do metryki uniwersyteckiej (zapewne w wyniku pomyłki) z informacją, że zapłacił pełną opłatę immatrykulacyjną; ok. 3 VI t.r. uzyskał stopień bakałarza sztuk wyzwolonych. W r. 1435 został pozwany przez Jana, syna Stanisława z Kłodawy, o kanonię łęczycką; z supliki Jana z 17 VI t.r. wynika, że Ś. kanonię objął. Na początku r. 1437 przybył do Rzymu, być może z posłami gnieźnieńskiej kapit. katedralnej, Janem Lutkowicem z Brzezia i Tomaszem Strzempińskim, którzy udali się do papieża Eugeniusza IV z prośbą o zatwierdzenie Wincentego Kota z Dębna na arcybiskupstwie gnieźnieńskim. Przebywając przy Kurii, Ś. złożył 25 III 1437 suplikę o prowizję na kustodię włocławską; z supliki wynika, że w kraju nadal toczył proces o kanonię łęczycką. W Polsce pojawił się zapewne przed 30 XII t.r., kiedy jego ojciec z niewymienionymi z imienia synami sprzedał mansjonarzom kolegiaty kaliskiej czynsz ze swych dóbr Rososzyca i Sieroszewice. Najpewniej ten właśnie akt został potwierdzony 8 III 1438 przez star. generalnego Wielkopolski Rafała z Gołuchowa. W dokumencie tym Ś., wymieniony już z imienia, razem ze swymi braćmi Mikołajem i Świemą wyraził zgodę na sprzedaż 10 grzywien rocznego czynszu. Sprzedaż prawdopodobnie była związana z koniecznością uzyskania gotówki na spłatę odsetek od długów, które ich ojciec zaciągnął u kaliskich Żydów. W tym czasie Ś. zaangażował się w spór o kanonię św. Wojciecha w kolegiacie kaliskiej, wakującą po zmarłym Grzegorzu, synu Dziersława z Ociąża, na którą prezentowali go liczni kolatorzy, w tym jego ojciec; beneficjum nie objął. W r. 1442 zaczął z braćmi Mikołajem i Filipem pożyczać pieniądze od kaliskich lichwiarzy, być może w związku z rozliczeniami po śmierci ich ojca i brata Świemy (Młodszego). Zapewne dzięki prowizji bp. kujawskiego W. Oporowskiego został t.r. kanonikiem włocławskim; wg listy kanoników z 10 I 1443 nie otrzymał zarządu żadnej prebendy, lecz jedynie pensję.
W nieznanym czasie Ś. związał się z kancelarią króla Władysława III. Jako pisarzowi (notarius) królewskiemu władca zapisał mu 16 IX 1444 w węgierskim Caransebes, za zasługi, 100 grzywien na dochodach od kaliskich Żydów, którzy mieli przejąć długi Ś-y wraz z odsetkami do wysokości sumy zapisanej mu przez króla. W tym czasie Żydzi rozpoczęli już egzekucję długów na dobrach Ś-y w Rososzycy. Zapis ten był prawdopodobnie odprawą dla odchodzącego ze służby królewskiej Ś-y, który przypuszczalnie w ostatniej wyprawie Władysława III nie uczestniczył i w listopadzie t.r. był już w kraju, gdzie podjął starania o kanonię poznańską. O recepcję prosił tamtejszą kapitułę przed 16 XI 1444, a 18 XI został przyjęty na kanonię «fundi» Przysieka po Janie z Czechla, jednak już 20 XI t.r. zdecydowano o oddaniu mu 3 grzywien, najpewniej zwyczajowej opłaty za kapę kanonicką. Z faktu, że 14 XII t.r. kapituła dopuściła do posiedzeń i prebendy Jakuba Skockiego wynika, że Ś. zrezygnował z roszczeń. Nie pojawiał się w tym czasie na posiedzeniach włocławskiej kapit. katedralnej, chociaż 16 VI 1445 przyznano mu kurię po zmarłym kustoszu Janie ze Stawu, za którą Ś., nazwany w protokole kapitulnym tylko kanonikiem, miał zapłacić w ciągu roku znaczną sumę 30 grzywien. Zapewne w orszaku Oporowskiego przybył do Piotrkowa na zjazd, obradujący nad następstwem tronu po Władysławie III i 28 VIII t.r. poświadczał z biskupem czynności dokonane przed arcybp. Wincentym Kotem.
Sytuacja finansowa Ś-y była w tym czasie trudna. Tytułując się kustoszem włocławskim, zapłacił w r. 1445 dwóm kaliskim Żydówkom, Sarze i Paczudzie, 35 grzywien, a pozostałe 20 grzywien długu pokrył, oddając im w dzierżenie dwa łany osiadłe w Rososzycy, równocześnie jednak pożyczył od nich 52 fl. na dwa lata. Zobowiązał się też przejąć dług swego brata Filipa wobec kaliskiego Żyda Samuela wynoszący 23 grzywny z odsetkami, a także wyjednać u króla (sic!) dokument zwalniający tamtejszych Żydów (na dwa lata) od podatków. Jako kustosz włocławski wziął udział w dn. 3—11 II 1446 w posiedzeniu generalnym kapituły. T.r., sam lub z braćmi, w dalszym ciągu pożyczał pieniądze od kaliskich lichwiarzy (14 grzywien od Izaaka, 5 od Kawiana). Jednocześnie egzekucja długów Ś-y i jego braci przez konińskiego lichwiarza Kanana natrafiła na przeszkody formalne z powodu braku zgody woj. kaliskiego Marcina ze Sławska. Podczas generalnego posiedzenia kapit. włocławskiej (7—12 I) uczestniczył Ś. w głosowaniu nad statutem o udzielaniu stypendiów studiującym kanonikom. Otrzymał też wtedy prolongatę terminu spłaty 6 grzywien długu za zajmowaną we Włocławku kurię. Przy tamtejszej katedrze pojawił się ponownie dopiero 29 II 1448. Nagabywany t.r. przez kaliskich Żydów w sprawie obiecanego zwolnienia ich od podatków, zobowiązany został do złożenia im przysięgi, że podczas zjazdu w Lublinie (24 V — 5 VI t.r.) był w tej sprawie u króla Kazimierza Jagiellończyka; ponieważ wziął od Żydów Kawiana, Jakuba i Marka 300 grzywien, a dokumentu nie uzyskał, został przez nich pozwany. Proces ten ciągnął się do r. 1451. Natomiast sprawę wynikającą z wcześniejszych zobowiązań Ś-y oraz z długów jego brata Filipa rozstrzygał 16 X 1449 star. generalny Wielkopolski Stanisław z Ostroroga, który zakazał Ś-ie podejmowania u króla starań o uniknięcie spłaty zobowiązań, wynoszących już 75 fl. i 43 grzywny, bądź o uniemożliwienie tym lichwiarzom dzierżenia arendy w Rososzycy.
W sierpniu 1449 ponownie uczestniczył Ś. w posiedzeniu generalnym włocławskiej kapit. katedralnej. Arcybp. gnieźnieński W. Oporowski 18 lub 19 VIII t.r. mianował go oficjałem kaliskim, nie ograniczając mu możliwości sądzenia spraw do 12 grzywien wartości przedmiotu sporu. Prawdopodobnie jako uposażenie otrzymał Ś. szacowany na 50 grzywien dochodu opatówecki klucz dóbr arcybiskupich. Nie wiadomo, jak długo pozostawał na urzędzie; jego znany następca pojawił się w źródłach w styczniu 1452. W dn. 8—10 I 1450 uczestniczył Ś. w posiedzeniu generalnym kapit. włocławskiej, a podczas kolejnego jej posiedzenia 17 VIII t.r. wyznaczony został wraz z innymi kanonikami do rozgraniczenia klucza wolborskiego biskupów włocławskich. Tego dnia, jako kustosz włocławski, wraz z tamtejszym wicekustoszem przyjął pokwitowanie od bratanków nieżyjącego scholastyka kruszwickiego Jaranda Pellicza za pieniądze po nim, wypłacone im ze skarbca katedralnego. Być może z uwagi na sprawowanie funkcji oficjała kaliskiego Ś. we Włocławku pojawił się dopiero 8 I 1452, a 24 II objął w zarząd wsie kapitulne: Karsk z dziesięcinami i Kobylnicę Królewską wraz z dziesięcinami ze wsi Chełmce (w Brzeskiem), za co miał wpłacać rocznie do skarbca kapituły 26 grzywien. Ponieważ Ś. nie mógł oddawać tych dóbr w dzierżawę, przypuszczać można, że zdecydował się na częstszą rezydencję przy katedrze włocławskiej. W poł. sierpnia t.r. ponownie był na posiedzeniu generalnym kapit. włocławskiej, ale z powodu kłopotów z wypłacaniem kanonikom refekcji pojawił się we Włocławku dopiero w r. 1453. Jego starania w r. 1452 o kanonię gnieźnieńską okazały się bezskuteczne. Po śmierci brata Mikołaja dążył do przejęcia opieki nad osieroconymi bratankami i ich dobrami, jednak sąd grodzki w Kaliszu przyznał opiekę wdowie Olechnie (Aleksandrze). Sprawa pojawiła się na zjeździe panów wielkopolskich w Kole, ponieważ Ś. pozywał Olechnę także przed tryb. kościelny. Ostatecznie król mandatem z 17 V 1453 zakazał oficjałowi gnieźnieńskiemu sądzić sprawy Olechny i Ś-y.
Od kapit. włocławskiej Ś. otrzymał 16 VIII 1453 parcelę pod warunkiem jej zabudowania oraz znajdującą się tam piwnicę. Zapewne 7 I 1455 utracił Karsk, gdyż kapituła anulowała swe wcześniejsze decyzje dotyczące dzierżawy tenut, ale otrzymał go z powrotem 8 I r.n. We Włocławku pojawił się ponownie 7 I 1457, a dwa dni później kupił od scholastyka włocławskiego Jana z Oporowa za 30 grzywien jego kurię kanonicką oraz dostał od kapituły w zarząd «prowizję» (tenutę) Smogorzewo (możliwe, że chodziło tylko o dziesięciny z tej i innych przyległych wsi). Również 9 I t.r. zobowiązał się przyjąć od kanonika Zygmunta z Parzęczewa w ciągu roku w depozyt 40 fl. (na ich poczet wziął płaszcz wart 6 fl.) należących do Doroty, wdowy po woj. sieradzkim Wojciechu Malskim. W posiedzeniach generalnych kapit. włocławskiej wziął udział 16 VIII 1457 i 7 I 1458, nie pojawiał się natomiast na rzadko rejestrowanych w metryce włocławskiej kapit. posiedzeniach partykularnych. Ostatnia wzmianka o Ś-ie jako kustoszu włocławskim to własnoręczny zapis z 9 I 1458 dotyczący przyjęcia Łazarza z Sarnowa na stanowisko notariusza kapit. włocławskiej. Przed 16 VIII t.r. zamienił Ś. z Janem z Książa kustodię na kanonię kaliską i związaną z nią parafię w Chełmcach. Jako kanonik kaliski wystąpił 13 III 1459; wspomniano też wtedy o posiadanej przez niego w Kaliszu altarii. Kanonię z parafią, szacowane od 14 do 25 grzywien dochodu, trzymał do śmierci. Być może przyczyną zamiany był zaawansowany już wiek Ś-y oraz niepewność wypłat z dóbr prebendy włocławskiej wobec toczącej się od kilku lat wojny polsko-krzyżackiej. Ostatnie lata życia spędził zapewne w Kaliszu; kilkakrotnie występował w konsystorzu kaliskim jako sędzia polubowny (4 V 1459 — 28 V 1462) lub świadek podejmowanych tam czynności (16 V 1459 — 15 VI 1463). W kręgu szlachty kaliskiej związany był bliżej z Zarembą Marcinem Magnuszewskim, któremu w l. 1459—60 poręczał spłacenie długu lub pożyczał pieniądze, a 29 V 1461 wystąpił jako wykonawca jego testamentu. Przed 21 XI 1459 dokonał zamiany ze Stanisławem Gerlinem z Poznania nieznanego beneficjum na altarię we Wschowie, przynoszącą dochód 8 grzywien. Dn. 28 III 1460 został pozwany przez mieszczanina kaliskiego Macieja Opojewskiego o niewielką kwotę 3 fl., którą winien mu był jego brat Mikołaj. Z pozwu i dalszych akt procesowych wynika, że Ś. był jednak wyznaczony przez króla na arendarza dochodów dzieci zmarłego Mikołaja, podczas gdy faktyczną opiekę nad nimi sprawowała ich matka Olechna; wkrótce potem doszło do procesu Ś-y z bratową. Ś. skarżył się 8 VII t.r., że choć wdowa wwiązała się w dobra po mężu, odsyłała z pozwami do niego wierzycieli nieboszczyka.
Ś. w ramach działów z braćmi otrzymał w r. 1442 dobra we wsiach Nieniewo, Klimiątki i Rajsko (w Kaliskiem), a po śmierci brata Świemy (Młodszego) dział w Rososzycy. Część tego majątku zachował do l. 1444—5, kiedy to poświadczony został jako właściciel we wsiach Nieniewo i Rajsko. W r. 1446 oddał bratu Filipowi Nieniewo, Nieniewo Małe, Klimiątki i część w Rososzycy w zamian za 11 łanów, dwór, folwark i łan sołecki tamże. Sytuacja finansowa Ś-y pod koniec życia nie była zła, skoro niektórzy mieszczanie kaliscy i okoliczna szlachta zaciągali u niego długi. W r. 1461 jego brat Filip zobowiązał się, zgodnie z wcześniejszym dokumentem podziału, wydzielić mu 11 łanów w Rososzycy ze stawem rybnym i dożywotnim użytkowaniem dworu, za co poręczyciele Ś-y mieli dać Filipowi 50 grzywien szerokich gr. W r.n. zrzekł się Ś. tego dworu wraz z łanem sołeckim na rzecz brata, a w r. 1463 sprzedał Filipowi dalsze tamtejsze dobra za 20 grzywien. Ś. zmarł przed 16 IX 1464, kiedy wspomniano o wakansie na kanonii kaliskiej.
Bieniak J., Wielkopolska, Kujawy, ziemie łęczycka i sieradzka wobec problemu zjednoczenia państwowego w latach 1300—1306, Wodzisław Śląski 2011 s. 144 (m.in. o Korabiach z Rososzycy); Dembiński P., Poznańska kapituła katedralna schyłku wieków średnich. Studium prozopograficzne 1428—1500, P. 2012 s. 516; Gąsiorowski A., Kanonicy włocławscy w najstarszej metryce kapitulnej (1435—1500), w: Duchowieństwo kapitulne w Polsce średniowiecznej i wczesnonowożytnej. Studia nad pochodzeniem i funkcjonowaniem elity kościelnej, Red. A. Radzimiński, Tor. 2000 s. 25—8, 44, 49; Jurek T., Żydzi w późnośredniowiecznym Kaliszu, „Roczn. Kaliski” R. 24: 1992/3 s. 29—53; Kowalska-Pietrzak A., Prałaci i kanonicy kapituły łęczyckiej do schyłku XV wieku, Ł. 2004 s. 279—80; Kozierowski S., Studia nad pierwotnym rozsiedleniem rycerstwa wielkopolskiego. XII Ród Korabitów, Łomża 1933 s. 12; Nowacki, Dzieje archidiecezji pozn., II; Skierska I., Oficjalat kaliski w XV wieku, „Roczn. Kaliski” R. 25: 1994/5 s. 119—20, 127—8; Sułkowska-Kurasiowa I., Dokumenty królewskie i ich funkcja w państwie polskim za Andegawenów i pierwszych Jagiellonów 1370—1444, W. 1977 s. 260; Szybkowski S., Kujawska szlachta urzędnicza w późnym średniowieczu, Gd. 2006; — Acta capitulorum, II; Bull. Pol., IV—VII; Kod. Wpol., IV nr 2069 (dot. ojca), V, VII, VIII, X; Metrica capituli Wladislaviensis antiquissima (1435—1518). CD—ROM, Kórnik—P. 2001 k. 29v, 30—30v, 32—2v, 34—4v, 36v—7v, 38—8v, 41v, 43v—4, 47v—8, 51, 52v, 53v, 57; Metryka. Uniw. Krak., I nr 29h/90, 33e/042; Mon. Pol. Vat., X; Księga promocji Wydz. Sztuk Uniw. Krak.; Repertorium Germanicum. Verzeichnis der [...] Registern und Kameralakten [...] Paul II. 1464—1471, Bearb. H. Höing i in., Tübingen 2000 IX/1; Wielkopolskie roty sądowe XIV—XV wieku. Roty kaliskie, Oprac. H. Kowalewicz, W. Kuraszkiewicz, Wr. 1974 IV nr 704; Wybór zapisek sądowych kaliskich z lat 1409—1416, Wyd. B. Ulanowski, Arch. Kom. Hist. T. 3: 1886 nr 316; — AP w P.: Kalisz Ziemskie, t. 6 k. 232, t. 8 k. 104v, Kalisz Grodzkie, t. 18 s. 288, t. 20 s. 92—4, 110, 152, 154, 175, 214, t. 21 s. 51, 267, 437—8, 442—3, t. 22 s. 416, 442—3, 449—50, t. 23 s. 70, Poznań Grodzkie, t. 1 k. 79v, t. 2 k. 196, t. 6 k. 102v, 179v; Arch. Archidiec. w Gnieźnie: sygn. AA 1 k. 64v; Arch. Archidiec. w P.: sygn. CP 29 k. 43v, 45—7; Arch. Diec. we Włocławku: Konsystorz kaliski, nr 2 k. 56, 62v, 63, 65v, 70, 82, 76, 104, 106, 110v, 123, 128, 132v, nr 3 k. 36, 37—7v, 38v, 71v, 89v, 95v, 104, 107v, 109, 112, 114, 129a, 129av, 131a, 133v, 138, 139, 145, 148; B. Nauk. PAU i PAN w Kr.: rkp. 6568 (tzw. Teki Ulanowskiego, rachunki kapit. łęczyckiej), k. 203 (dot. pokrewieństwa Ś-y i W. Oporowskiego); IH PAN w P., Pracownia Słown. Hist.-Geogr. Wpol. w Średniowieczu: Kartoteka (wypisy T. Jurka z P. dotyczące Żydów kaliskich).
Paweł Dembiński